Aandacht en Ik Ben



Als we termen als "Werken aan jezelf" of "innerlijk Werk" gebruiken, lijkt het vaak alsof we de nadruk niet op de juiste betekenis weten te leggen. Er lijkt een erfenis te zijn die ons zegt dat we onze spirituele verlangens en onze ware potentie moeiteloos-of op zijn minst met een minimum aan moeite- zouden kunnen verwerven. Bovendien ligt een grote tragiek van die erfenis in de scheiding van "kerk en staat". Die wereldlijke scheiding is een beeldende metafoor voor de scheiding die ons ooit is opgedrongen tussen het wereldlijke leven en het spirituele leven van een mens. Indien die 2 innerlijke werelden niet tot samenwerking en eenheid komen, blijft een werkelijke evolutie incompleet, duaal en schizoïde.

De grootste fout die we kunnen maken is om te beginnen bij waar we zouden willen eindigen in plaats van te beginnen waar we zijn.We hoeven slechts te kijken naar de Leraren die ons tot voorbeeld dienen. Hebben Jezus en Boeddha moeiteloos hun doel bereikt? Uit hun levensloop blijkt duidelijk dat dat niet het geval is. Hoe zouden we dan mogen verwachten dat het ons zomaar ten deel zou vallen? Werk met een hoofdletter eindigt nooit en het ligt voor de hand dat de reden hiervoor is dat dat wat we God noemen, eindeloos en eeuwig is. Alle beoefeningen die de oude tradities ons hebben doen toekomen zijn dan ook niet meer of minder als voorbereidingen en imitaties van Echte Staten en ervaringen. Ons lichaam en ons psychisch bestaan is zo besmet, dat we plotselinge Verlichting niet eens zouden aankunnen. Ons vlees moet zonder haast worden gemarineerd, onze psyche moet worden aangesproken op openheid en niet-weten opdat er ruimte komt voor nieuwe dingen en ons hart moet de pijn van het verleden, de onmacht, zelf-confrontatie en opnieuw geboren kinderlijke verwondering aankunnen.

gurdjeff aandacht ik ben

Elk begin van een proces kenmerkt zich door het vergaren van de juiste kennis. Esoterische Kennis komt naar ons toe als exoterische informatie en beoefeningen. Het is het middel om de poorten te openen naar Echte Intelligentie en Zijn. Totdat die Staat van Zijn ons wordt geschonken, is het noodzakelijk dat informatie en beoefeningen zich verenigen en kristalliseren in ons menselijk systeem. Werken aan ons zelf is onszelf klaar maken vanuit juiste Kennis en eigen initiatief. In de verschillende tradities zien we de nadruk die wordt gelegd op de ontwikkeling van innerlijke zintuigen. Onze uiterlijke zintuigen zijn als bruggen die naar de ervaring van Eenheid van de innerlijke wereld kunnen leiden.De enige manier om uit die modder te kruipen is Nieuwe Ervaring. Elke voorbereiding is vrij waardeloos indien het technieken en beoefeningen zonder hart en passie blijven, maar de Ervaring is de enige poort om echte waarde en betekenis te leren onderscheiden en ernaar te gaan leven. We leven feitelijk in verschillende werelden tegelijkertijd en ze zijn uitsluitend te onderscheiden en harmonieus te verbinden indien we een innerlijk gevoel ontwikkelen voor hoe die verschillende werelden substantieel worden ervaren. De fijnere werelden onderscheiden zich van de grovere doordat ze pure kwaliteiten bezitten die we rechtsreeks en intiem kunnen ervaren als onder anderen "expansie", "schoonheid", "liefde","objectiviteit", "wijsheid" en "compassie". De grovere werelden onderscheiden zich door dualiteit.

Wat is Zijn? Als we ons een onbegrensde en eindeloze oceaan proberen voor te stellen met daarin een veelheid van soorten aan dieren en vegetatie, dan kunnen we het water van de oceaan zien als puur Zijn en al het leven in de oceaan kunnen we zien als ons innerlijk leven dat vorm krijgt en zich beweegt in die oceaan van Zijn. Ook al zijn de meesten van ons zich er niet van bewust, toch is ieder mens in haar werkelijke aard zo’n oceaan. Om te beginnen moeten we daadwerkelijk gaan zien en weten dat we tegen elke vis of schelp en elke golf "ik"zeggen. Bovendien zeg je "ik" tegen elk bootje of cruiseschip dat toevallig op doorreis is of aan het vissen is. Als er een storm opsteekt zeg je niet alleen "ik" tegen de storm, maar ook tegen de gevolgen van die storm. Dit kan wellicht een vreemde stelling lijken, maar het is wel de situatie waarin we verkeren en het is bovendien waar oude esoterische tradities naar verwijzen als de situatie die onze onwetendheid over de menselijke potentie en ware aard weerspiegelt. Door onwetendheid over wie we zijn, staan we het toe dat we ons als lijm vasthechten aan de innerlijke en uiterlijke vormen en verschijningen in ons leven en dat wordt identificatie genoemd. We identificeren ons met elk verschijnsel dat zich in onze wateren voordoet. Die feitelijk belabberde staat is een sterk begrensde wereld waarin we zijn vergeten dat we niet de verschijnende vormen, maar de oceaan zèlf zijn. De vereenzelviging met elk verschijnsel betekent bovendien, dat we onze identiteit ontlenen aan alles dat er op elk moment verschijnt in onze oceaan van gewaarzijn. De vissen, de planten en alle gebeurtenissen zijn als onze gedachten, gevoelens, emoties en handelingen terwijl we de illusie van een "zelf" dat als een eenheid functioneert voortdurend in haar bestaansrecht rechtvaardigen en bekrachtigen door tegen alles "ik" te zeggen. Zonder dat we het beseffen, zeggen we op het ene moment "ik" tegen een voorbijkomende walvis, om in het navolgende moment "ik" te zeggen tegen een koude golfstroom.



Op die manier blijven we niet alleen geloven dat we zonder zelfkennis kunnen weten wie of wat elk "ik" is, maar eigenen we ons bovendien zoiets als één groot "ik" toe terwijl we er simpelweg en in de loop der tijd door observatie achter kunnen komen dat het tegendeel het geval is. Er bestaan talloze ikken en groepen van ikken in ons en esoterische scholen proberen ons sinds mensenheugenis duidelijk te maken dat het leven in die illusie gelijk staat aan een hypnotische staat waarin we denken te weten wie we zijn, terwijl wat we denken te zijn niet meer is dan een verzameling van al het aangeleerde uit ons verleden. Dat wat ons wèl eigen is, is dermate bedolven onder dit verleden en begrensd door onze vaststaande meningen en overtuigingen dat we het-zelfs indien het eigene per ongeluk of door omstandigheden aan de oppervlakte komt- niet als Echt herkennen. Zolang we niet werkelijk begrijpen, tot acceptatie komen en ervaren dat dit onze werkelijke situatie is, zal de hypnose blijven bestaan. Daarom is het allereerst belangrijk om de kenmerken van de hypnose zoals het hier wordt bedoeld, te zien en te doorgronden. Dan pas kunnen we door de kieren van het gordijn een impressie opvangen van de kenmerken van de oceaan zelf. Een van de hoofdkenmerken van hypnose is slaap.

Tijdens onze nàchtelijke slaap-die feitelijk niet zo ver van bewusteloosheid en coma is verwijderd- is de verbinding met onze wil verbroken. Maar slaap moet ook relatief worden begrepen omdat het bestaat op vele niveaus. De diepte van slaap is inherent verbonden aan de kwaliteit van aanwezigheid als aspect van Ik Ben. Hoe minder aanwezigheid, hoe meer slaap. Ook "niet aanwezig zijn" is relatief; we zijn weliswaar min of meer aanwezig in ons dagelijks leven en op een nog lager niveau zelfs in onze slaap, maar die aanwezigheid is meer een toevallige aanwezigheid als dat het een aan bewustzijn verbonden staat van zijn is. In wezen is het een bestaand automatisch mimimum van aanwezigheid. We zijn vergeten- en hebben in het verleden niet geleerd- dat er zoiets bestaat als het gewaarzijn van aanwezigheid zèlf en dat gewaarzijn -ongeacht wat zich in en buiten ons voordoet- als een zelfstandige eenheid binnen ons menselijk Zijn kan worden ervaren. Aanwezigheid is onlosmakelijk deel van Ik Ben. Terwijl ik denk dat ik doorgaans voldoende aanwezig ben, kan ik feitelijk alleen aanwezig zijn indien ik me gewáár ben van de pure stof of substantie van aanwezigheid.

Die aanwezigheid is net als de oceaan; alles dat erin leeft is er mee verbonden en kan zich voortbewegen omdat de kenmerken van water die beweging toestaat. Terwijl het water altijd water blijft, blijft een vis altijd een vis en zeewier altijd zeewier. De vis zegt niet "ik ben water" en het water zegt niet "ik ben een vis". Als we het hebben over het gewaarzijn van aanwezigheid, kunnen we dezelfde analogie gebruiken. Gewaarzijn zegt niet "ik ben de emotie" maar weet dat de emotie zwemt in haar gebied. De emotie kan niet "ik ben gewaarzijn" zeggen omdat dat voor de emotie zou betekenen dat het geen emotie meer zou zijn. Desondanks zwemt de emotie niet afgescheiden van de oceaan in die oceaan; het leeft in die omgeving en wordt er net als de vissen mee doordrongen. Het water zal zonder het erin aanwezige leven niet meer kunnen bestaan.Onze innerlijke evolutie kan slechts plaats vinden indien we een component van de hogere potentie van de mens leren kennen en gebruiken en die component is Aandacht. Onze hypnose kenmerkt zich door de afwezigheid van de wil om ons te verbinden met het directe gewaarzijn van bijvoorbeeld de emotie. En die wil heeft het medium Aandacht nodig om van A naar B te kunnen gaan.



Hoe kunnen we uit de staat van hypnose stappen indien diezelfde hypnose wordt gekenmerkt door de afwezigheid van door wil-gestuurde aandacht? Zoals een auto zich niet kan voortbewegen zonder een vorm van brandstof, zo kan ook aandacht zich niet ontwikkelen,voortbewegen en richten zonder de juiste brandstof. Een benzinemotor heeft brandstof nodig die past bij haar specifieke constructie en doel. Ook aandacht is een vorm die net als alle vormen een specifieke brandstof nodig heeft en dat is een punt van belang. Als we naar onszelf en anderen kijken, merken we dat het heel goed mogelijk is om te leven met een minimum van aandacht. Dat geeft enerzijds aan, dat het hebben van aandacht voor het gewone alledaagse leven niet van eminent belang is. Het is prima mogelijk om een goed leven te hebben zonder dat het hebben van aandacht belangrijk lijkt te zijn. Ook is het goed om het verschil te begrijpen tussen concentratie en aandacht. Zowel concentratie als aandacht zijn aspecten die moeten worden ontwikkeld. Terwijl de mate van aandacht hebben en geconcentreerd zijn in ieder mens verschilt, is verschil tussen concentratie en aandacht moeilijk te begrijpen. Concentratie is als een laserstraal die op een bepaald punt is gericht en aandacht is als het hebben van een zicht op een wijde horizon waarbij zowel de afzonderlijke delen binnen het panorama, als het geheel wordt gezien. Bovendien is het met enige oefening mogelijk om de gehele aandacht te scheiden in verschillende delen. Het bespelen van een muziek-instrument bijvoorbeeld vraagt om deze gescheiden aandacht. Gescheiden aandacht is iets anders dan verdeelde aandacht. Verdeelde aandacht is een onderdeel van de eerder genoemde staat van hypnose en het hoofdkenmerk ervan is, dat er geen richting aan de aandacht wordt gegeven. De aandacht wordt toevallig en veelal onbewust door van alles en nog wat aangetrokken. Bij concentratie en gescheiden aandacht speelt de wil om en de handeling van richting geven een grote rol. Het doel is alchemistisch van aard in die zin, dat deze manier van aandachtig zijn de noodzakelijke juiste brandstof produceert voor het proces van gewaarzijn van Ik Ben.

In het algemeen kunnen we 2 niveaus van aandacht onderscheiden. Het laagste niveau is een niveau waar aandacht plaats vindt doordat identificatie zich hecht aan een of ander object. We zouden het mechanische aandacht kunnen noemen. Dat wil zeggen dat de belangrijkste voorwaarde voor de innerlijke ontwikkeling van Ik Ben, niet alleen de innerlijke maar ook de uiterlijke manifestaties in de wereld beinvloedt. Die zelfs meetbare beinvloeding door iets dat niet materieel zichtbaar is, is zo belangrijk omdat zij is verbonden met Creatie.

Inspiratiebron:
G.I. Gurdjeff